RIFF 2010: Stutt umsögn um Womb og Cyrus

Í gær skellti ég mér á tvær myndir, eina sem ég vissi um það bil hvar ég hafði og aðra sem ég vissi nákvæmlega ekkert um fyrir sýningu.  Báðar reyndust þó vera virkilega skemmtilegar, hvor á sinn hátt, og hér á eftir fylgja stuttar umsagnir um þær báðar, Womb eftir Benedek Fliegauf og Cyrus eftir Jay og Mark Duplass.

Womb

Það er voðalega lítið sem ég get sagt um söguþráð Womb án þess að spilla fyrir.  Myndin fjallar um Rebeccu (Eva Green), unga konu sem kemur aftur í sjávarþorpið þar sem hún eyddi sælum æskudögum hjá afa sínum.  Þar ætlar hún að endurnýja kynnin við gamlan vin, Thomas (Matt Smith), en framvinda sambands þeirra er með því furðulegra sem sést hefur á hvíta tjaldinu.  No joke.  Ég vil eiginlega ekki ræða söguframvinduna meira því það yndislega við mitt áhorf á myndinni var að ég vissi nákvæmlega ekkert við hverju ég átti að búast, og kom myndin mér mjög þægilega á óvart.

Myndin er mjög vel gerð að öllu leyti, en helsti styrkleiki hennar felst í leiknum og myndatökunni.  Aðalleikararnir tveir komast ótrúlega vel frá sínum rullum og má líka nefna hinn unga Tristan Christopher, sem á í fullu tré við Green þegar þau deila skjánum.  Myndatakan er síðan að öllu leyti makalaus.  Nándar nærri hvert einasta skot er til þess gert að stilla því upp á vegg, og strandlengjan sem mestur hluti myndarinnar gerist á öðlast ótrúlega hrjúfa fegurð í meðförum myndatökumannsins Péter Szatmári.  Hann minnti mig hvað helst á meistarann Roger Deakins þegar best lét, og betri samlíkingu get ég ekki ímyndað mér.  Leikstjórinn Benedek Fliegauf veit augljóslega hvað hann er að gera.  Í raun situr þessi mynd hinum megin á skalanum yfir tilgerðarlegheit, gegnt þeirri skelfilegu hörmungarmynd Jo pour Jonathan sem ég sá á föstudaginn.  Þrátt fyrir að myndin leyfi sér að taka sinn tíma í hvert skot, þá er alltaf klippt á áður en áhorfandanum fer að leiðast.  Þannig fáum við að njóta fegurðarinnar, án þess að okkur líði eins og tilgangur hennar sé einungis að spassla yfir aðra veikleika.  Ég ætla mér ekki að missa af hinum myndum leikstjórans sem finna má á hátíðinni, Dealer og Forest eftir þessa upplifun.

Það er ekki möguleiki fyrir mig að skrifa nokkurs konar umfjöllun um Womb án þess að fara dýpra í söguþráðinn og endann á myndinni þannig að þið sem ekki hafið séð hana skuluð sleppa því sem á eftir kemur fram að einkunnagjöf.  Ég hef alltaf verið mikill aðdáandi science fiction kvikmyndagreinarinnar, en það sem mér finnst ennþá skemmtilegra er þegar slíkar myndir eru dulbúnar sem eitthvað allt annað, í þessu tilfelli einhvers konar siðferðilegt stofudrama.  Það er alveg nægilega skrítið þegar Rebecca ákveður að notfæra sér klónunarfyrirtækin, sem Tommy hafði svo mikla óbeit á, til að endurlífga hann og ganga með sem sitt eigið barn, þaðan af skrítnara þegar inn í það fléttast fordómar samfélagsins gagnvart „eftirlíkingum“.  En eftir að fjölskyldan flytur sig um set og sest að í einsemd við ströndina verður úr myndinni alveg hreint stórkostleg Freudísk martröð, sem hver og einn áhorfandi verður að gera upp við sig hvort endi vel eða illa.  Það er svo margt sem hægt er að ræða um í beinu framhaldi eftir að hafa horft á þessa mynd að bara upp á samræðurnar að gera ætti fólk tvímælalaust að kíkja á hana.

Þegar myndinni lauk átti ég hreinlega ekki eitt aukatekið orð.  Ekki einungis er hér um að ræða gullfallega mynd, í öllu milli myndatöku og tónlistar, heldur einnig áhugaverða siðferðilega hugmynd, sem situr í manni löngu eftir að credit listinn rúllar (í öfuga átt, sem er hægt að túlka á marga mismunandi vegu út af fyrir sig).  Womb er alveg hreint frábær mynd að mínu viti, og tekst með herkjum að ýta Winter’s Bone úr toppsætinu yfir bestu myndir sem ég hef séð á RIFF 2010 til þessa.

.

.

Cyrus

Ég ætla ekki að eyða of mörgum orðum í þessa þar sem hún á sjálfsagt auðveldast af öllum myndum hátíðarinnar með að selja sig sjálf.  Leikaraliðið sér alfarið um það, enda eru John C. Reilly, Jonah Hill, Marisa Tomei og Catherine Keener allt þekktir eðalleikarar.  Í stuttu máli sagt fjallar myndin um John (Reilly), þunglyndan og einmana mann sem skildi að skiptum við eiginkonu sína (Keener) fyrir sjö árum, en hún virðist á þessum tímapunkti vera hans eini vinur í lífinu.  Hún dregur hann með í partý þar sem hann kynnist draumastúlkunni (Tomei) og allt virðist ætla að falla í ljúfa löð.  Allt þar til honum lendir saman við son hennar, Cyrus (Hill).

Þrátt fyrir að hugmyndin hljómi kunnuglega þarf það alls ekki að hrinda fólki frá.  Hér er á ferðinni létt og hressandi mynd, sem fékk mig til að hlæja oft og auðveldlega.  Leikararnir eiga stærstan hlut í því, enda eru Hill og Reilly stórskemmtilegir í sínum hlutverkum.  Cyrus er alvarlega ofverndaður einstaklingur, og samskipti hans við hinn ofurhreinskilna John eru besti hluti myndarinnar.  Skemmtilegast er þó að fylgjast með framvindu persónanna og hvernig þær þroskast hver á sinn hátt, frá því að vera hver og ein í einhvers konar ómögulegu millibilsástandi yfir í að njóta þess hvar þau eru stödd í lífinu.

Cyrus er án nokkurs vafa heldur týpísk mynd, en þegar maður gerir vart annað en sjá óstjórnlega dramatískar volæðismyndir þá er allt í lagi að skipta um gír og horfa á eins og eina hressandi mynd á svona hátíð.  Hér má finna gott leikaralið, fyndið handrit og skemmtilega karaktera, og allt saman á ensku.  Þetta gerist ekki þægilegra.